shim

Ontdekkend en onderzoekend leren

Theoretisch onderbouwing

 

Inleiding

Ontdekkend en onderzoekend leren (O&O-leren) is een werkvorm die kinderen aanspoort de wereld om zich heen op een actieve manier te onderzoeken en ontdekken. Er wordt hierbij uitgegaan van de natuurlijke nieuwsgierigheid van kinderen. Kinderen worden aangemoedigd om de wereld onderzoekend tegemoet te treden en antwoorden te vinden op hun vragen.

Binnen O&O-leren zijn kinderen, buiten de klassieke leermomenten om, actief bezig met hun leerproces. Ze leren ervaren wat voor hen belangrijk is, ontdekken en ontwikkelen hun talenten en leren deze benutten. O&O-leren vergroot de kwaliteit van leren, doordat kinderen van en met elkaar leren en de zin van het leren ontdekken.

 

Binnen O&O-leren wordt thematisch gewerkt. Deze werkwijze leert kinderen verbanden te zien, waardoor het leren meer betekenis krijgt. In plaats van het leren van losstaande feiten, kunnen kinderen het geleerde in een grotere context plaatsen. O&O-leren stelt kinderen in staat zelf verbindingen te maken tussen eerder opgedane kennis en ervaringen en nieuwe informatie of vaardigheden. Het leert kinderen zelfstandig te denken en handelen, bevordert het nemen van initiatieven en leert kinderen plannen, uitvoeren en reflecteren.

 

Meervoudige intelligentie

O&O-leren sluit aan op het meervoudige intelligentie (MI) concept. Dit concept gaat er vanuit dat kinderen niet op één, maar op verschillende manieren intelligent kunnen zijn.

Op basis van onderzoek zijn acht intelligenties geïdentificeerd. Deze zijn: verbaal-linguïstisch, logisch-mathematisch, visueel-ruimtelijk, muzikaal-ritmisch, lichamelijk-kinesthetisch, naturalistisch, interpersoonlijk en intrapersoonlijk. Ten opzichte van kinderen worden deze intelligenties respectievelijk benoemd als: woord knap, reken/redeneer knap, beeld/ruimte knap, muziek knap, lijf/beweging knap, natuur knap, mensen knap en zelf knap.

Ieder kind ontwikkelt zich in een aantal van deze intelligenties sterker dan in andere. Het is van belang dat het kind de verschillende intelligenties zoveel mogelijk ontwikkelt en zich bewust wordt van zijn of haar eigen unieke intelligentiepatroon: zowel de sterke kanten, als de gebieden die nog verder ontwikkeld kunnen worden. Kinderen leren dat elke persoon uniek is en dat de kracht ligt in de gezamenlijke diversiteit.

 

Tijdens O&O-leren bestuderen de kinderen een onderwerp door samen te werken en te leren van hun eigen en elkaars intelligenties. Ze doen gezamenlijk onderzoek en presenteren hun bevindingen vanuit hun verschillende intelligenties. Wanneer kinderen bezig zijn met het proces van ontdekken en onderzoeken, het creëren van producten en het presenteren van bevindingen, gebruiken ze een aantal van hun intelligenties op een betekenisvolle manier en worden de verschillende intelligenties verder ontwikkeld.

 

Coöperatief leren

Er wordt binnen O&O-leren tevens gebruik gemaakt van coöperatief leren. Deze werkvorm stimuleert de meervoudige intelligentie en de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Coöperatieve werkvormen hebben altijd een dubbel doel: een inhoudelijk doel en een doel,  gericht op het samenwerken van de kinderen. Het is een waardevolle werkwijze, omdat het kinderen uitdaagt tot actief en constructief leren. Het stimuleert hen actief informatie te verwerven, bewerken, toepassen of oefenen.

Doordat de kinderen met elkaar over de onderwijsinhoud praten, hun gedachten onder woorden brengen en kennis en opvattingen uitwisselen, ondergaat het onderwerp een persoonlijke bewerking en krijgt het meer betekenis voor het kind.

 

Tot slot benut coöperatief leren de verschillen tussen kinderen en hun unieke patroon van meervoudige intelligenties als kansen om van elkaar te leren.

O&O-leren bevordert en stimuleert het leren van en met elkaar. Er is sprake van samenwerkend, sociaal leren. Kinderen worden uitgedaagd om zaken samen te bespreken en ervaringen, kennis en materialen met anderen te delen. Ze gaan samen op zoek naar oplossingen of antwoorden op hun vragen en geven aan het eind van hun zoektocht een gezamenlijke presentatie.

 

O&O-leren en hoogbegaafdheid

Ten aanzien van hoogbegaafde kinderen wordt in de literatuur een aantal leereigenschappen genoemd. Het stimuleren van een ontdekkende en onderzoekende houding appelleert hieraan.

Binnen O&O-leren worden de kinderen uitgedaagd grote leerstappen naar het einddoel te nemen. Herhaling wordt zoveel mogelijk vermeden en er wordt voldoende ruimte geboden voor eigen inbreng van de kinderen. De hoogbegaafde kinderen kunnen vrijuit op zoek gaan naar antwoorden op hun zelfgeformuleerde vragen en leren zo al doende.

Hoogbegaafde kinderen zijn veelal snel van begrip en hebben een grote algemene interesse. O&O-leren sluit aan bij hun natuurlijke drang om te ontdekken en onderzoeken en biedt ruimte voor hun voorkeur voor zelfstandig leren. De kinderen worden (in groepsverband) in staat gesteld zelf de zaken te ontdekken, zelf te leren en vooral zelf te doen.

Hoogbegaafde kinderen kunnen de koppeling tussen oude en nieuwe kennis snel maken, waardoor ze vaak maar weinig nodig hebben om tot een hoger kennisniveau te komen. Binnen O&O-leren krijgen kinderen de ruimte om te werken vanuit de reeds aanwezige kennis. Deze vormt de beginsituatie voor het formuleren van eigen onderzoeksvragen en het zoeken naar antwoorden hierop.

Hoogbegaafde kinderen beschikken daarnaast over een groot probleemoplossend vermogen. Ze gebruiken hun analytisch inzicht veelal om problemen snel en nauwkeurig in kaart te brengen en zijn in staat om voor complexe problemen een oplossing te vinden. Opvallend is dat ze daarbij wegen kunnen kiezen die van de geëigende paden afwijken en bij het komen tot de oplossing in staat zijn om buiten gewone denkkaders te treden. O&O-leren stimuleert deze creativiteit en originaliteit door de kinderen vrij te laten in het formuleren van onderzoeksvragen, het oplossen van vraagstukken en het presenteren van hun bevindingen. De kinderen worden gestimuleerd om hun eigen weg te vinden en creatief en op een originele manier te denken en doen.

shim